Tôi hồi hộp theo dõi cuộc nói chuyện của anh Huyên và rất mừng khi thấy nét mặt anh Huyên vui dần lên
#. Anh Huyên dẫn tôi vào tận nơi rồi trở ra ngay. Dưới thời đế quốc thực dân, bọn cầm quyền đêm ngày tung thủ túc đi lục soát khắp nơi, hễ đánh hơi thấy có một nhóm nào tụ họp mà chúng gọi là “hội kín”, lập tức chúng tung ra cả bộ máy chuyên chính, mở các cuộc đàn áp mọi, dập tắt cho kỳ được ngay từ trong trứng nước.
Hôm ấy, Đại tướng bị cảm nhẹ nên ngồi làm việc ngay trong nhà. Việc quyết tâm tổ chức thành công cuộc tổng tuyển cử tự do ngay khi vừa giành được chính quyền là thị lực chính trị hào kiệt của Hồ Chí Minh.
Giọng xứ Nghệ của anh trầm và ấm: - Cụ bảo 15g cậu lên làm việc tiếp bài Quốc hội khóa I và bản Hiến pháp đầu tiên. Cậu về tôn tạo thêm, đánh máy thật đẹp rồi gửi lên đây càng sớm càng tốt.
Tôi lại bị anh Huyên trách vì bài viết là do Văn phòng Quốc hội đặt cho Kỷ yếu 50 năm Quốc hội Việt Nam chứ không phải để gửi cho các báo.
Còn trong văn bản ghi rõ “tự do tổ chức” thì ý nghĩa khác hoàn toàn. Tổ chức một trận đá bóng, họp lại để bàn, tổ chức một cuộc câu cá, họp lại để bàn.
- Chỗ anh Nguyễn Đình Lộc? - Đúng. Cho nên, bàn thảo với Nguyễn Đình Lộc vừa có tính chất dân chủ bàn thảo, vừa coi như chúng ta đã thông qua chính quyền.
- Nhưng phải phục vụ nhiệm vụ chính trị, mà nhiệm vụ chính trị thì thường gắn với bộ phận lãnh đạo đương thời. Hơn 9g tôi mới có mặt, trong lúc các anh trong tổ thư ký giúp việc Đại tướng đều đã có mặt.
Rồi ông nhìn sang tôi đang ngồi rất gần ông. Dạo ấy tôi vừa mới xây nhà xong, nền nhà gạch bông sáng bóng.
Tôi đang nằm nghỉ trưa trong chăn ấm ở phòng làm việc của Ban lịch sử Quân chủng Phòng không không quân thì có điện của anh Nguyễn Huyên, bí thơ riêng, chánh văn phòng của Đại tướng. Đại tá THẾ KỶ (nguyên trưởng Ban lịch sử Quân chủng Phòng không không quân) ------------------------------------ * Tin bài liên hệ: Ông vẫn đang sống trong tim chúng tôi Võ Nguyên Giáp - trong phút chốc lịch sử Người dân nhiều nơi lập bàn thờ Đại tướng hoàn thành tập dợt đưa linh cữu Đại tướng ở sân bay tàu bay dân dụng đưa linh cữu Đại tướng về quê Mường Phăng thổn thức thương tiếc "ông nội đánh giặc tài ba” Thành Đoàn TP.
Chẳng lẽ ta lại bỏ đi một điều 10 quan trọng như thế? Hôm qua anh đã phân tích rất chí lý với em. - Thế nào, cậu xem lại kỹ điều 10 chưa? - báo cáo anh – tôi lúng túng trả lời – Đúng là sót chữ “và” trong câu thứ hai của điều 10. Ông đưa tay bắt tay tôi và khích lệ: - Thế là tốt rồi. Ông cân nhắc thận trọng khi đưa một vấn đề ra sức luận, với phong cách làm việc thực sự dân chủ.
Có lẽ ta nên tham khảo ý kiến của Bộ Tư pháp. Sau đó, ông gọi anh Huyên vào. Nghe xong, tôi thấy ông lặng im, trầm tư mặc tưởng một lúc rồi hỏi nhỏ tôi: - hiện thời mình đã có tự do ngôn luận, tự do xuất bản chưa? Giấy trắng mực đen là như thế nhưng phải tùy tình hình cụ thể.
Rồi chuyện cũng qua đi. - Anh Lộc bảo sinh viên ta đi tu nghiệp nước ngoài mọi người đều bảo “Hiến pháp năm 1946 của Việt Nam là bản Hiến pháp đã tiếp cận được với nền chính trị của thế giới hiện đại”.
Bài viết khá tốt và được ông biểu dương, được Ban tổ chức kỷ niệm 50 năm Quốc hội Việt Nam đánh giá cao, được đăng trước nhất ở cuốn kỷ yếu. Tôi lấy bài ra, đọc rõ ràng từng chữ: - Điều 10, công dân Việt Nam có các quyền tự do ngôn luận, tự do xuất bản, tự do tổ chức và họp hành, tự do tín ngưỡng, tự do trú ngụ, đi lại trong nước và ra nước ngoài.
Tôi yên ắng ngồi nghe ông nói và trân trọng những giây khắc hồi tưởng quý báu của ông. Đêm hôm đó, tôi gần như thức suốt đêm để trình bày cho được những gợi ý của ông. Số là ngay sáng hôm sau ông lại cho gọi tôi lên. Anh Lộc bảo mỏng với Đại tướng viết bài ngợi ca Hiến pháp năm 1946 là niềm kiêu hãnh của dân tộc ta, là thành tựu tót vời của tư tưởng Hồ Chí Minh.
HCM để tang cố Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Hôm ấy tôi ra về khi đường đã lên đèn. Tôi tâm tư là ấn tượng sâu sắc của tôi qua lần làm việc này là một vị tướng tuấn kiệt về quân sự nhưng đặc biệt mẫn cảm về chính trị. Tôi cứ phân trần với anh Huyên là tôi không gửi. Nhưng Bác có một lòng tin tuyệt đối vào quần chúng.
Tôi bỗng nhớ đến những bài học lịch sử. Làm gì, viết gì cũng phải cân nhắc toàn diện mọi mặt. Tôi khoe với Đỗ Trung Quân là vừa hoàn thành bài viết được Đại tướng khen. Trong giá lạnh mùa đông, tôi thong dong đạp xe từ phố Hoàng Diệu về sân bay Bạch Mai, vừa đi vừa suy nghĩ về bổn phận của mình đối với bài viết sao cho xứng đáng với lòng tin của Đại tướng.
Nghe tôi nói vậy, ông hơi nghiêm sắc mặt: - Nhận khuyết điểm thôi à? Suy ra đây là thiếu sót rất nặng. Nguyễn Đình Lộc vừa đi làm luận án về pháp lý ở nước ngoài về, vừa được bổ nhậm bộ trưởng Bộ Tư pháp khóa này.
Anh Huyên trực tiếp luận bàn ngay với bộ trưởng Nguyễn Đình Lộc bằng hệ thống máy riêng. Nở nụ cười hiền lành, rộng lượng, ông nói với tôi: - Là cử nhân bản học chắc cậu hiểu chữ “và” ấy quan trọng như thế nào? Rồi ông đọc rõ, nhấn mạnh từng chữ trong câu: - Công dân Việt Nam có các quyền tự do tổ chức và họp hành, tự do tín ngưỡng, tự do cư trú, đi lại trong nước và ngoài nước.
Tuy nhiên, cũng có một tẹo trục trặc trước khi bản thảo được đưa vào in ấn.
Ngừng một lát, ông nói tiếp, giọng không được dứt khoát lắm: - Hay ta bỏ điều này lại, coi như bài viết không đề cập đến bởi không khăng khăng bài viết nào cũng phải nêu đầy đủ quờ? - Không thể được anh ạ! Đây là bài viết mà tên bài đã nêu rất cụ thể nội dung của nó. Trong phòng làm việc chỉ còn tôi và Đại tướng. - Biết bao lăm hi sinh tổn thất, bao lăm con người ưu tú đã ngã xuống chúng ta mới có được điều 10 của Hiến pháp.
Nhớ chuẩn bị tốt những gì cụ dặn trong buổi làm việc trước. Tôi thấy ông đưa mắt nhìn qua cửa sổ nét mặt đượm buồn, giọng như trùng hẳn xuống. Sau khi vồn vã bắt tay tôi, hỏi han vài câu ngắn về tình hình vợ con tôi, về quê hương Hà Tĩnh của tôi và không quên hỏi thăm sức khỏe đồng chí Vũ Kỳ (tác giả từng là người giúp việc cho ông Vũ Kỳ, thư ký của Bác Hồ - TS), ông đi vào nội dung làm việc luôn.
Khi tôi bước vào phòng, vừa ngồi xuống ghế, Đại tướng liền bảo: - Cậu hãy đọc lại toàn văn điều 10 cho tớ nghe lại.
Và thực tại diễn ra chứng tỏ lòng tin của Bác là xác thực. Văn phòng Quốc hội đã nói rõ trong kỷ yếu 50 năm Quốc hội, bài viết “Bác Hồ với Quốc hội khóa I và bản Hiến pháp trước tiên” của đại biểu Quốc hội khóa I Võ Nguyên Giáp sẽ là bài trọng tâm. - Nên chi trong bài viết này chúng ta phải nỗ lực biểu hiện được ý thức đó, thấy công lao to lớn của Bác Hồ đã bôn ba khắp năm châu, bốn biển, tìm ra con đường cứu nước, phóng thích dân tộc, rồi bắt tay xây dựng một tầng lớp mới.
Vì thức khuya nên tôi dậy muộn. Tôi nhớ là hồi ấy có một số đồng chí không tin là chúng ta có thể tổ chức thành công cuộc tổng tuyển cử, với lý do là trình độ dân trí còn thấp. Rồi ông lại nở một nụ cười nhân đức, vỗ vai tôi: - Cậu không nghe người ta nói “Tổ chức, tổ chức, tổ chức. Đó là quyền tự do lập hội. Nếu cứ in ra như thế thì nhân dân sẽ bảo Võ Nguyên Giáp bớt mất của dân một quyền rất quan yếu mà Bác đã trao cho dân ngay sau ngày lập nước.
Vì nếu chỉ có “tự do tổ chức họp hành” thì quá đơn giản. Không hiểu sao mấy hôm sau thi sĩ Đỗ Trung Quân, phóng viên báo tuổi xanh, có mặt ở nhà tôi. Nghe xong, tôi thấy khuôn mặt nhân từ của Đại tướng nở một nụ cười rất tươi. Một ngày cuối năm 1995, có một đợt gió đông bắc mới tràn về. HCM lập không gian tưởng vọng Đại tướng Võ Nguyên Giáp Vào nhà Đại tướng mà thanh sạch như nhà dân TP.
- Nhưng đêm qua nằm nghĩ lại tớ lại thấy trù trừ. Bài viết của Đại tướng Võ Nguyên Giáp về Hiến pháp năm 1946 đăng trên tuổi xanh Chủ Nhật ra ngày 15-12-1996 Xem đầy đủ diễn biến Lễ truy điệu và di quan Tôi như được trải qua một lớp học đặc biệt và trưởng thành nhiều mặt. Thấy tôi đến, anh Huyên hỏi ngay: - Sao muộn thế? Cụ đang chờ đấy.
Chưa sắm được bàn ghế nên hai anh em ngồi bệt xuống sàn nhà trò chuyện với nhau suốt cả buổi trưa. Cậu có thấy giờ người ta rất ít nhắc đến Hiến pháp năm 1946 và đã sửa đổi đến ba lần không? Trong bối cảnh đó, mình cứ nhấn mạnh Hiến pháp năm 1946 thì có nên không? - Đây là vấn đề lịch sử mà anh? Lịch sử diễn ra như thế nào ta phải nêu lại đúng như thế - tôi cương quyết bảo vệ lập trường của mình.
Bên Văn phòng Quốc hội họ vừa gọi điện giục bài. Chính thành thử mà cách đây hơn một tháng ông đã cho gọi tôi lên giao nhiệm vụ. Nghe ông đọc xong, tôi liền chống chế: - Có lẽ vì phải nộp bài cho kịp yêu cầu của anh nên các cháu đánh sót mất chữ “và”, còn em thì nhận tội thẩm tra không kỹ. Nhóm Tân Việt của ông thành lập từ năm 1927, chỉ tồn tại được kiêng kị 1 năm, bản thân ông thì bị bắt giam vào khám Thừa Thiên - Huế.
Mấy hôm sau thì tuổi xanh đăng bài này trên số báo tuổi xanh Chủ Nhật ra ngày 15-12-1996.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét